ChatGPT’yi açtığınızda artık yalnızca tek bir yapay zekâ modeliyle karşılaşmıyorsunuz.
GPT-5.6 Sol, GPT-5.6 Luna, GPT-5.6 Terra, GPT-5.6 Sol Pro ve GPT-6 Pro gibi farklı seçenekler bulunuyor. Ayrıca ChatGPT içinde Instant, Medium, High, Extra High ve Pro gibi farklı akıl yürütme seviyeleri de görebiliyorsunuz.
Peki bunların arasındaki fark nedir?
Excel formülü yazdırırken hangi modeli kullanmalısınız?
Araştırma, kodlama veya veri analizi yaparken hangi model daha uygundur?
GPT-6 Astra nedir ve GPT-6 Pro ile arasındaki ilişki nedir?
Bu rehberde ChatGPT modellerini mümkün olduğunca teknik karmaşaya girmeden, gerçek kullanım senaryolarıyla açıklayacağım.
Güncelleme tarihi: 18 Eylül 2026
ChatGPT’de Şu Anda Hangi Modeller Var?
OpenAI’nin güncel model yapısında iki ana grup özellikle öne çıkıyor:
- GPT-5.6 ailesi
- GPT-6 Astra
GPT-5.6 ailesinde Sol, Terra ve Luna modelleri bulunuyor.
GPT-6 Astra ise OpenAI’nin yeni nesil en gelişmiş modeli ve ChatGPT içinde uygun aboneliklerde GPT-6 Pro adıyla kullanılabiliyor.
OpenAI, GPT-5.6 Sol’u özellikle kodlama, araştırma, bilim, bilgisayar kullanımı ve karmaşık bilgi işleri için tasarladığını belirtiyor. GPT-6 Astra ise daha karmaşık ve çok aşamalı profesyonel işlerde bir üst seviyeyi hedefliyor.
GPT-5.6 Sol Nedir?
GPT-5.6 Sol, GPT-5.6 ailesinin amiral gemisi modelidir.
Günlük soruların ötesinde analiz, araştırma, Excel, kodlama, doküman inceleme ve karmaşık problem çözme gibi konularda kullanılabilir.
Özellikle ücretli ChatGPT kullanıcılarının karşılaştığı ana modellerden biridir.
GPT-5.6 Sol hangi işlerde kullanılabilir?
Örneğin:
- Excel formülleri oluşturma
- Karmaşık Excel sorunlarını çözme
- VBA kodu yazma
- Power Query kodlarını inceleme
- SQL sorguları oluşturma
- Python kodu yazma
- Rapor ve doküman analizi
- Finansal verileri yorumlama
- İş süreçlerini analiz etme
- Araştırma yapma
- Uzun içerikler hazırlama
gibi işlerde kullanılabilir.
Örneğin ChatGPT’ye şöyle sorabilirsiniz:
A sütununda ürün, B sütununda bölge, C sütununda satış tutarı var. Ege bölgesindeki satışların toplamını Türkçe Excel formülüyle hesapla.
GPT-5.6 Sol yalnızca formülü yazmakla kalmayıp formülün neden çalıştığını da açıklayabilir.
Instant, Medium, High ve Extra High Ne Anlama Geliyor?
Burada önemli bir ayrım var.
Instant, Medium, High ve Extra High ayrı ayrı model isimleri değildir.
Bunlar modelin bir cevap üretmeden önce probleme ne kadar hesaplama ve akıl yürütme ayıracağını belirleyen seviyelerdir.
Uygun ücretli planlarda bu seçeneklerin arkasında GPT-5.6 Sol çalışabilir.
Instant
En hızlı çalışma şeklidir.
Günlük işler için uygundur.
Örneğin:
- Bir e-postayı düzeltmek
- Excel formülü yazdırmak
- Bir metni özetlemek
- Bir başlık oluşturmak
- Basit bir soru sormak
- Bir tabloyu yorumlatmak
gibi işlerde çoğu zaman Instant yeterlidir.
Medium
Bir miktar daha fazla analiz gerektiren işler için kullanılabilir.
Örneğin:
- Bir Excel formülündeki hatayı bulma
- Bir raporu analiz etme
- Bir iş problemini çözme
- Birkaç alternatif arasında karşılaştırma yapma
gibi durumlarda tercih edilebilir.
High
Daha karmaşık problemler için modelin daha fazla düşünmesine izin verir.
Örneğin:
- Karmaşık Excel modeli
- Finansal analiz
- Uzun VBA kodu
- SQL sorgu optimizasyonu
- Çok aşamalı veri analizi
- Araştırma
- Büyük bir dokümanı inceleme
gibi işler için daha uygundur.
Extra High
GPT-5.6 Sol’un en yüksek akıl yürütme seviyelerinden biridir.
Çok karmaşık problemlerde kullanılması daha anlamlıdır.
Her soruda Extra High kullanmak gerekli değildir.
Basit bir Excel formülü için Extra High seçmek çoğu zaman gereksiz yere daha fazla kaynak ve zaman harcamak anlamına gelir.
GPT-5.6 Sol Pro Nedir?
GPT-5.6 Sol Pro, GPT-5.6 ailesinin daha zor görevler ve daha uzun süren iş akışları için tasarlanmış Pro seçeneğidir.
Özellikle:
- karmaşık araştırmalar,
- zor kodlama problemleri,
- büyük doküman analizleri,
- birden fazla aşamadan oluşan işler,
- profesyonel bilgi çalışmaları
gibi görevlerde kullanılması daha anlamlıdır.
Basit günlük sorularda Pro kullanmanız genellikle gerekmez.
Örneğin:
Excel’de DÜŞEYARA yerine hangi fonksiyonu kullanabilirim?
sorusunda Instant yeterlidir.
Ancak:
Şirketimizin 15 farklı Excel raporunu incele, ortak veri yapısını çıkar, hatalı alanları belirle ve Power BI’a geçiş için veri modelini tasarla.
gibi bir işte Pro seviyesinin avantajı daha belirgin hale gelir.
GPT-5.6 Luna Nedir?
GPT-5.6 Luna, GPT-5.6 ailesinin hızlı ve düşük maliyetli modelidir.
Free ve Go kullanıcılarının varsayılan ChatGPT deneyiminde Luna kullanılmaktadır.
Basit günlük görevlerde oldukça kullanışlıdır.
Örneğin:
- kısa sorular,
- e-posta düzenleme,
- basit metin oluşturma,
- özet çıkarma,
- temel Excel formülleri,
- kısa açıklamalar
için Luna yeterli olabilir.
Free ve Go kullanıcılarının kullanabildiği Think özelliği de GPT-5.6 Luna üzerinden çalışır.
Think seçildiğinde Luna soruya daha fazla hesaplama ayırır.
GPT-5.6 Terra Nedir?
Terra, GPT-5.6 ailesinde hız, yetenek ve maliyet arasında denge kuran modeldir.
Ancak Terra’yı normal ChatGPT sohbet ekranında herkesin sürekli seçtiği ana model olarak düşünmemek gerekir.
Terra özellikle:
- ChatGPT Work
- Codex
- OpenAI API
gibi alanlarda karşınıza çıkabilir.
Örneğin yoğun şekilde yazılım geliştiren veya yapay zekâyı otomasyon sistemlerine entegre eden kullanıcılar için Terra önemli olabilir.
Normal ChatGPT kullanıcısı açısından ise Sol ve Luna daha görünür modellerdir.
GPT-6 Astra Nedir?
GPT-6 Astra, OpenAI’nin Eylül 2026’da duyurduğu yeni nesil modelidir.
OpenAI, Astra’yı özellikle şu alanlarda geliştirdiğini belirtiyor:
- gelişmiş akıl yürütme,
- yazılım geliştirme,
- araştırma,
- bilgisayar kullanımı,
- internet üzerinde çalışma,
- bilimsel problemler,
- profesyonel iş süreçleri,
- çok aşamalı görevler.
GPT-6 Astra yalnızca soru-cevap veren bir model olarak düşünülmemeli.
Özellikle araçları kullanarak bir işi baştan sona yürütme konusunda önceki nesillere göre daha güçlüdür.
GPT-6 Astra ile GPT-6 Pro Aynı Şey mi?
Bu isimler ilk bakışta kafa karıştırabiliyor.
Basit şekilde söylemek gerekirse:
GPT-6 Astra model ailesinin/model altyapısının adı, GPT-6 Pro ise ChatGPT içinde karşılaşabileceğiniz kullanım biçimidir.
OpenAI’nin güncel dokümantasyonunda GPT-6 Pro’nun GPT-6 Astra tarafından desteklendiği belirtiliyor.
Dolayısıyla ChatGPT model seçim ekranında GPT-6 Pro görürseniz, bunun arkasında GPT-6 Astra bulunur.
GPT-6 Pro Ne Zaman Kullanılmalı?
GPT-6 Pro’yu her soruda kullanmanız gerekmez.
Örneğin aşağıdaki işlerde GPT-5.6 Sol çoğu kullanıcı için yeterli olacaktır:
- Excel formülü
- kısa metin
- e-posta
- sosyal medya içeriği
- basit araştırma
- özetleme
- temel VBA kodu
GPT-6 Pro ise daha çok şu tip işlerde anlam kazanır:
1. Çok aşamalı araştırmalar
Örneğin:
Türkiye’deki kurumsal Excel eğitim pazarını araştır. Rakipleri bul, eğitim içeriklerini karşılaştır, fiyatlandırma yapılarını incele ve fırsat alanlarını raporla.
2. Büyük kodlama projeleri
Bir fonksiyon yazdırmak yerine bütün bir uygulama veya yazılım mimarisi üzerinde çalışıyorsanız.
3. Birden fazla dosyayla çalışma
Örneğin:
Bu 20 Excel dosyasını incele, veri yapılarını karşılaştır ve ortak raporlama sistemini tasarla.
4. Bilgisayar üzerinde işlem yapma
Web sitesi veya farklı uygulamalar arasında ilerleyen uzun görevlerde Astra’nın bilgisayar kullanımı yeteneklerinden yararlanılabilir.
5. Karmaşık profesyonel karar destek çalışmaları
Finans, operasyon, veri analizi veya danışmanlık gibi alanlarda çok sayıda değişkeni birlikte değerlendirmek gereken durumlarda.
GPT-5.6 Sol ile GPT-6 Pro Arasındaki Fark Nedir?
Basitleştirerek şöyle düşünebilirsiniz:
| İhtiyaç | Daha Uygun Seçenek |
|---|---|
| Günlük ChatGPT kullanımı | GPT-5.6 Sol – Instant |
| Excel formülleri | GPT-5.6 Sol |
| İçerik üretimi | GPT-5.6 Sol |
| E-posta ve metin düzenleme | GPT-5.6 Sol |
| Excel veri analizi | GPT-5.6 Sol – Medium/High |
| VBA / Python / SQL | GPT-5.6 Sol – High |
| Karmaşık araştırma | GPT-5.6 Sol High veya Pro |
| Çok zor kodlama | GPT-5.6 Sol Pro / GPT-6 Pro |
| Çok aşamalı profesyonel işler | GPT-6 Pro |
| Bilgisayar ve web üzerinde uzun görevler | GPT-6 Pro |
Burada önemli olan her zaman en güçlü modeli seçmek değildir.
Doğru görev için doğru seviyeyi seçmek daha verimlidir.
Excel Kullanırken Hangi ChatGPT Modelini Seçmeliyim?
Benim en sık karşılaştığım kullanım alanlarından biri Excel olduğu için bunu ayrıca açıklamakta fayda var.
Basit Excel formülleri
Örneğin:
- EĞER
- ÇOKEĞER
- DÜŞEYARA
- ÇAPRAZARA
- ÇOKETOPLA
- EĞERSAY
- FİLTRE
- BENZERSİZ
gibi formüller için:
GPT-5.6 Sol – Instant
çoğu zaman yeterlidir.
Karmaşık Excel formülleri
Birden fazla koşul, iç içe formül veya dinamik diziler varsa:
GPT-5.6 Sol – Medium veya High
kullanılabilir.
VBA kodları
Basit makrolarda Sol yeterlidir.
Ancak yüzlerce satırlık kod, hata ayıklama veya farklı Office uygulamalarını birbirine bağlayan otomasyonlarda:
GPT-5.6 Sol – High
ve daha karmaşık projelerde Pro kullanmak daha anlamlı olabilir.
Büyük Excel dosyalarını analiz etmek
Örneğin 50.000 satırlık satış verisini yükleyip:
- satış analizi,
- bölge analizi,
- müşteri segmentasyonu,
- hata kontrolü,
- yönetici özeti
hazırlamak istiyorsanız daha fazla akıl yürütme faydalı olabilir.
Bu tür işler için:
GPT-5.6 Sol – High
iyi bir başlangıç seçeneğidir.
Excel + Power Query + Power BI projeleri
İş artık yalnızca formül yazdırmanın ötesine geçiyorsa modelin veri yapısını ve iş sürecini anlaması gerekir.
Örneğin:
ERP sisteminden gelen Excel dosyalarını Power Query ile temizleyip Power BI raporuna dönüştürmek istiyorum.
gibi bir projede GPT-5.6 Sol High veya daha karmaşık durumlarda Pro seçenekleri tercih edilebilir.
ChatGPT Work ile Model Arasındaki Fark Nedir?
Bir başka önemli karışıklık da burada yaşanıyor.
ChatGPT Work bir model değildir.
Work, ChatGPT’nin daha uzun ve çok aşamalı işleri sizin adınıza yürütmesini sağlayan çalışma biçimidir.
Örneğin bir çalışma sırasında ChatGPT:
- Dosyaları inceleyebilir.
- İnternette araştırma yapabilir.
- Verileri analiz edebilir.
- Bir rapor hazırlayabilir.
- Dosya oluşturabilir.
- Gerekirse farklı araçlarla çalışabilir.
Bu işlemler sırasında Sol, Terra, Luna veya Astra gibi modeller kullanılabilir.
Dolayısıyla:
Model = işi yapan yapay zekâ
Work = yapay zekânın işi yürüttüğü çalışma ortamı
şeklinde düşünebilirsiniz.
Codex Nedir?
Codex de ayrıca bir model ismi olarak düşünülmemelidir.
Codex, OpenAI’nin yazılım geliştirme ve kodlama çalışmalarına yönelik çalışma ortamıdır.
Kod yazabilir, mevcut projeleri inceleyebilir, hataları bulabilir ve dosyalar üzerinde değişiklik yapabilir.
Codex içinde kullanılan model ise abonelik ve ürüne göre Sol, Terra, Luna veya Astra olabilir.
Bu ayrım özellikle yazılım geliştiriciler için önemlidir.
Eski ChatGPT Modellerine Ne Oldu?
2025 yılında ChatGPT kullanıyorsanız şu isimleri hatırlıyor olabilirsiniz:
- GPT-4o
- GPT-4.5
- o3
- o4-mini
- GPT-4.1
Bunların önemli bölümü artık normal ChatGPT model seçicisinde bulunmuyor.
GPT-4o, GPT-4.1, GPT-4.1 mini ve o4-mini 13 Şubat 2026 tarihinde ChatGPT’den kaldırıldı.
GPT-4.5, 27 Haziran 2026 tarihinde ChatGPT’den kaldırıldı.
o3 ise 26 Ağustos 2026 tarihinde ChatGPT’den kaldırıldı.
Dolayısıyla eski videolarda veya blog yazılarında hâlâ:
“GPT-4o mu, o3 mü?”
gibi karşılaştırmalar görüyorsanız bunların önemli bölümü artık güncel ChatGPT deneyimini yansıtmıyor.
Hangi ChatGPT Modelini Kullanmalıyım?
Çok teknik düşünmeden şu seçim sistemini kullanabilirsiniz.
Sadece günlük işler yapıyorsanız
Instant
ile başlayın.
Soru biraz karmaşıksa
Medium
kullanın.
Analiz, Excel, kodlama veya araştırma yapıyorsanız
High
kullanın.
Problem gerçekten zorsa
Extra High veya Pro
seçeneklerine geçin.
Büyük ve çok aşamalı profesyonel bir iş yürütüyorsanız
GPT-6 Pro / Astra
daha anlamlı hale gelir.
En Güçlü Modeli Kullanmak Her Zaman Daha İyi mi?
Hayır.
Bu yapay zekâ modellerini kullanırken yapılan önemli hatalardan biri budur.
Örneğin ChatGPT’ye:
A1 hücresindeki değerin %10 fazlasını nasıl hesaplarım?
diye soracaksanız GPT-6 Pro kullanmanızın pratik bir avantajı olmayabilir.
Excel’de:
=A1*110%
gibi basit bir işlemi Instant da rahatlıkla çözebilir.
Ancak:
Şirketin satış, finans ve operasyon Excel dosyalarını incele, ortak veri modelini oluştur ve Power BI dönüşüm planı hazırla.
gibi bir soruda daha güçlü modeller ve yüksek akıl yürütme seviyesi ciddi avantaj sağlayabilir.
ChatGPT Model Seçiminde En Pratik Kural
Ben şu sistemi öneriyorum:
Önce hızlı modelle başlayın, ihtiyaç varsa seviyeyi yükseltin.
Yani:
Instant → Medium → High → Pro
şeklinde ilerlemek çoğu kullanıcı için yeterlidir.
Her soruyu en yüksek modelle çözmeye çalışmak yerine görev zorlaştıkça modelin düşünme seviyesini artırmak daha mantıklıdır.
Sık Sorulan Sorular
ChatGPT’nin en güncel modeli hangisi?
Eylül 2026 itibarıyla OpenAI’nin yeni nesil modeli GPT-6 Astradır. ChatGPT içinde uygun planlarda GPT-6 Pro olarak kullanılabilir.
GPT-6 Pro ile GPT-6 Astra aynı mı?
GPT-6 Astra modelin adıdır. ChatGPT içinde Astra destekli seçenek GPT-6 Pro olarak sunulmaktadır.
GPT-5.6 Sol nedir?
GPT-5.6 Sol; kodlama, araştırma, bilim, bilgi işleri, bilgisayar kullanımı ve karmaşık görevler için geliştirilmiş GPT-5.6 ailesinin amiral gemisi modelidir.
GPT-5.6 Luna nedir?
Luna, GPT-5.6 ailesinin daha hızlı ve daha düşük maliyetli modelidir. Free ve Go kullanıcılarının varsayılan ChatGPT deneyiminde kullanılmaktadır.
GPT-5.6 Terra nedir?
Terra, hız, yetenek ve maliyet arasında denge sağlamaya yönelik GPT-5.6 modelidir. Özellikle Work, Codex ve API tarafında kullanılmaktadır.
Excel için hangi ChatGPT modelini kullanmalıyım?
Basit Excel işlemleri için GPT-5.6 Sol Instant yeterlidir.
Daha karmaşık formül, VBA, Power Query veya veri analizi çalışmalarında Medium veya High kullanılabilir.
Büyük ve çok aşamalı Excel projelerinde Pro seçenekleri daha uygun olabilir.
ChatGPT’de High ne demek?
High ayrı bir model değildir.
Modelin probleme daha fazla akıl yürütme süresi ayırmasını sağlayan çalışma seviyesidir.
GPT-4o hâlâ kullanılabilir mi?
GPT-4o, 13 Şubat 2026 itibarıyla normal ChatGPT kullanımından kaldırıldı. API tarafındaki kullanılabilirlik ChatGPT model seçicisinden ayrı değerlendirilmelidir.
o3 hâlâ ChatGPT’de var mı?
o3 modeli 26 Ağustos 2026 tarihinde ChatGPT’den kaldırıldı.
GPT-4.5 hâlâ kullanılabilir mi?
GPT-4.5, 27 Haziran 2026 itibarıyla ChatGPT’den kaldırıldı.
Sonuç
ChatGPT’de model seçimi artık eskisine göre biraz farklı çalışıyor.
Kullanıcıların yalnızca model adına değil, model + akıl yürütme seviyesi + çalışma ortamı üçlüsüne bakması gerekiyor.
Kısaca:
GPT-5.6 Luna: hızlı ve günlük işler
GPT-5.6 Sol: genel kullanım, Excel, analiz, araştırma ve kodlama
GPT-5.6 Sol Pro: zor problemler ve uzun çalışmalar
GPT-6 Astra / GPT-6 Pro: en karmaşık ve çok aşamalı profesyonel işler
Instant / Medium / High / Extra High: modelin probleme ne kadar akıl yürütme ayıracağını belirleyen seviyeler
Work: uzun işleri baştan sona yürüten çalışma ortamı
Codex: kodlama ve yazılım geliştirme çalışma ortamı
Buradaki en önemli nokta şu:
Her iş için en güçlü modeli kullanmak yerine, yapılacak işe uygun modeli ve düşünme seviyesini seçmek gerekir.
Excel, yapay zekâ ve iş hayatında ChatGPT’yi daha verimli kullanmak istiyorsanız yalnızca doğru modeli seçmek yetmez. Doğru prompt yazmak, doğru dosyayı vermek ve çıkan sonucu kontrol etmek de en az model seçimi kadar önemlidir.
Vidoport’taki Excel ve yapay zekâ eğitimlerinde bu araçların iş hayatındaki gerçek kullanım örneklerini adım adım inceleyebilirsiniz.